Nachtleven – Han­ny Kore­vaar en Armand Bouten

Geestverwanten

Als partners in leven en in de kunst ontwikkelden Hanny Korevaar en Armand Bouten een eigenzinnig oeuvre waarin het leven aan de rand van de samenleving centraal staat. Van de roerige jaren 20 tot de armoedige naoorlogse periode richtten beide kunstenaars hun blik vaak op de stad bij nacht. Steegjes, cafés, terrassen, danszalen en bordelen vormen het decor voor scènes van armoede, verlangen en kwetsbaarheid. Hun onverbloemde benadering van het nachtleven maakte hun werk voor veel tijdgenoten te gewaagd.

Lange tijd, bovendien, bleef hun kunst buiten het zicht van het grote publiek. Eigenzinnig als ze waren, sloten Korevaar en Bouten zich niet aan bij kunstenaarsverenigingen, exposeerden ze weinig en verbleven ze een groot deel van hun leven in het buitenland. Ze hadden genoeg aan elkaar en de kunst.

De beginjaren

Hanny Korevaar en Armand Bouten ontmoeten elkaar rond 1915 in Amsterdam, waar ze studeren aan de Rijksnormaalschool voor Teekenonderwijs. Gaandeweg verschuift hun aandacht van stillevens en plattelandstaferelen naar het nachtleven in de stad. Ze voelen zich thuis in het leven buiten de gevestigde orde. De kleuren worden feller, vormen worden hoekiger en zware contouren maken hun schilderijen nog krachtiger. Hun werk sluit aan bij vernieuwende Europese kunstbewegingen als het kleurrijke Franse fauvisme en het Duits en Vlaams expressionisme. Voor Nederlandse begrippen is het werk ongekend direct en ongeremd. Korevaar krijgt te maken met heersende ideeën over wat geschikte kunst voor vrouwelijke kunstenaars zou zijn. Haar expressieve stijl en gewaagde onderwerpen vallen op en zijn hun tijd ver vooruit.

Reislust

Vanaf eind 1922 trekken Hanny Korevaar en Armand Bouten als pasgetrouwd stel door Zuidoost-Europa. Vooral Hongarije en de Roma-gemeenschappen die ze daar ontmoeten, spreken sterk tot hun verbeelding. Vanaf dat moment krijgen volkskunst en mensen met een andere etniciteit een prominente plek in hun werk. In 1924 verhuizen Korevaar en Bouten naar het artistieke Parijs. Hier leggen beide kunstenaars zowel de armoede als de glamour van de jaren 20 vast. Ze maken veel nieuw werk en zijn duidelijk op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen in de moderne kunst.

Bouten laat zich inspireren door belangrijke figuren van de zogeheten Parijse School, zoals Marc Chagall. Ook experimenteert hij met stromingen als dada, het kubisme, futurisme en surrealisme. Fragmentarisch verbeeldt hij het hectische leven in de grote stad. Korevaar zoekt haar weg in het surrealisme, waarbij mensen, dieren en stedelijke elementen samensmelten tot raadselachtige figuren. Hoewel ze in Parijs gelukkige jaren beleven, sluipt er geleidelijk een donkere toon in hun werk. Boutens voorstellingen worden somberder, met uitgemergelde lichamen en eenzame figuren. De vervreemdende droomachtige taferelen van Korevaar lijken in nachtmerries te veranderen.

Wie is de maker: Korevaar of Bouten?

De tentoonstelling is niet alleen een kennismaking met Hanny Korevaar en Armand Bouten. Zij stelt ook een vraag die kenners al geruime tijd bezighoudt: wie maakte wat? Omdat de onderwerpen en stijl van Korevaar en Bouten sterk overeenkomen, is het niet eenvoudig om hun werk van elkaar te onderscheiden. Bovendien signeerden en dateerden ze hun schilderijen en tekeningen lang niet altijd.

Stopte Korevaar wel echt met schilderen in de jaren 30? Werkten ze misschien samen aan bepaalde werken? Of zijn sommige kunstwerken ten onrechte aan Bouten toegeschreven? Nachtleven – Hanny Korevaar en Armand Bouten daagt je uit om kritisch te kijken, te vergelijken en zelf een oordeel te vormen.

Terug naar Venlo na 100 jaar

Hanny Korevaar en Armand Bouten exposeerden tijdens hun leven slechts drie keer samen: tweemaal in Amsterdam (1922 en 1924) en eenmaal in Venlo (1924). Voor Korevaar zouden dit zelfs de enige gelegenheden blijken om haar werk tentoongesteld te zien. De Venlose tentoonstelling vond plaats in café-restaurant National, een statig feestpaleis pal tegenover het huidige museum van Bommel van Dam, dat later door brand werd verwoest. Meer dan honderd jaar later keert hun werk terug naar nagenoeg dezelfde plek.