Grijs! Art on Aging
Ouder worden, hoe kijk jij daarnaar?
In een maatschappij die obsessief op zoek is naar de eeuwige jeugd, maakt museum van Bommel van Dam de eerste grote tentoonstelling over ouderdom. Aan de hand van werk van internationale hedendaagse kunstenaars verkent Grijs! Art on Aging de kijk op en ervaring van ouder worden in een vergrijzende samenleving: van leeftijdsdiscriminatie en beeldvorming tot de schoonheid van het veranderende lichaam en de relatie tussen generaties. In foto's, video's, schilderijen, installaties en tekeningen van bekende kunstenaars schetst Grijs! een rijk beeld van een van de belangrijkste uitdagingen van onze tijd.
Deelnemende kunstenaars zijn Tyna Adebowale, Diana Blok, melanie bonajo, Marrie Bot, Margriet van Breevoort, Gluklya, Jan van Herwijnen, Wen Hui, Pauline Curnier Jardin, Sam Jinks, Isadora Kosofsky, Marcos Kueh, Maria Lassnig, Hans Luiken, Margriet Luyten, Carmen Schabracq, Lique Schoot, Sjoerd Schunselaar, Joan Semmel, Jakop Slegt, Lily van der Stokker, Fiona Tan, Maurice Thomassen, Hendrik Valk en René Wong.
Vergrijzing
In onze samenleving spreken we vaker over anti-aging dan over de wijsheid die met ouder worden komt. Dankzij de verbeterde gezondheidszorg worden we steeds ouder; in 2040 is een kwart van de Nederlandse bevolking 65-plus. Tegelijkertijd ervaart één op de drie ouderen - het woord op zichzelf is al een moeilijk label - leeftijdsdiscriminatie. Er is zelfs een term voor: seniorisme. En in het sterk vergrijsde Limburg, waar het museum gevestigd is, zijn de uitdagingen voor de zorg, arbeidsmarkt en welzijn groot.
Anderzijds kenmerkt de Limburgse samenleving zich door sterke sociale samenhang, gemeenschapszin en een rijk vrijwilligersleven. Museum van Bommel van Dam sluit met Grijs! aan bij deze regionale realiteit en brengt maatschappelijke organisaties, inwoners en museumbezoekers samen om te reflecteren op ouder worden, seniorisme en solidariteit tussen generaties.
Twee generaties curatoren
Grijs! Art on Aging is samengesteld door curatoren uit verschillende generaties, zodat het onderwerp dynamisch en gelaagd benaderd wordt. Sjors Bindels (1991), curator hedendaagse kunst bij museum van Bommel van Dam, en gastcurator en publicist Mirjam Westen (1956) stelden de tentoonstelling samen aan de hand van drie hoofdlijnen: seniorisme, het veranderende lichaam en de relatie tussen generaties.
Seniorisme en beeldvorming
Vanaf jonge leeftijd worden we geconfronteerd met negatieve op- en misvattingen over ouder worden. Deze vooroordelen en stereotypen hebben invloed op onze gedachten, gevoelens en zelfs ons gedrag richting (andere) ouderen en ons eigen verouderingsproces. Kunstenaars in de tentoonstelling bevragen de heersende opvattingen en stellen ter discussie hoe we naar de ouder wordende mens kijken.
Zo ondervraagt de in Limburg geboren melanie bonajo (Nederland, 1978) in het werk Progress vs Regress (2016) een groep honderdjarigen over hun leven en hoe zij de technologische ontwikkelingen van de afgelopen eeuw ervaren: van de pil tot de selfiestick. De film laat zien hoe ouderen zich soms vervreemd voelen van een snel veranderende maatschappij en stelt tegelijkertijd de vraag wat 'vooruitgang' nu echt betekent.
Documentairefotograaf Isadora Kosofsky (Verenigde Staten, 1993) daagt de bestaande sociale normering uit met haar project Senior Love Triangle (2011-2013). Hierin schetst ze een intiem portret van drie tachtigplussers die een complexe, romantische driehoeksverhouding hebben als een schild tegen eenzaamheid.
Het veranderende lichaam
Onze relatie met het ouder wordende lichaam wordt steeds complexer. In lijn hiermee staat de tentoonstelling niet alleen stil bij de druk van de anti-verouderingscultuur, maar verbeeldt zij ook de schoonheid en kwetsbaarheid van het lichaam in relatie tot het verstrijken van de tijd.
Zo daagt Joan Semmel (Verenigde Staten, 1932) met haar beroemde schilderijen, waarin ze al decennialang haar eigen lichaam afbeeldt, de male gaze ('mannelijke blik') en de objectificatie van het vrouwenlichaam uit. In plaats van het verouderingsproces te verbergen, viert Semmel het in al zijn echtheid.
Maria Lassnig (Oostenrijk, 1919-2014) geldt als pionier op het gebied van body awareness painting. Daarbij probeerde ze haar lichaam 'van binnenuit' te schilderen - niet wat ze zag, maar wat ze op dat moment voelde. In haar latere schilderijen bracht Lassnig expliciet de ervaringen in beeld die bij het ouder worden horen, zoals lichamelijke ongemakken en de naderende dood.
De relatie tussen generaties
Welke rol spelen voorouders? In Grijs! komt ook de relatie tussen generaties aan de orde, zowel bij leven als na de dood. Kunstenaars tonen hoe culturen op verschillende manieren naar ouderen kijken en reflecteren op de manier waarop voorouders onze identiteit en culturele geschiedenis beïnvloeden.
Zo laat Tyna Adebowale (Nigeria, 1982) zich inspireren door de Nigeriaanse Uneme-gemeenschap waarin ze opgroeide - een gemeenschap waarin meerdere vrouwen samen een kind grootbrengen. In haar werk onderzoekt ze hun rol in het doorgeven van kennis en tradities en hoe dit voorouderschap bijdraagt aan de identiteit en veerkracht van een community.
Performancekunstenaar Wen Hui (China, 1960) brengt in de video-installatie Dance with Third Grandma (2015) een eerbetoon aan haar 'vergeten' oudtante. Door samen met haar te dansen en te bewegen ontsluit zij onbekende verhalen.
Ook buiten de museummuren
Grijs! reikt verder dan de tentoonstellingszaal. In het publieks- en participatieprogramma gaan inwoners van de gemeente Venlo van verschillende generaties en culturele achtergronden in gesprek over seniorisme, goed voorouderschap en generatie-overdracht.
Buurtgroepen en maatschappelijke organisaties verkennen samen de toekomst van hun gemeenschap aan Toekomsttafels en ouderen worden gekoppeld aan jonge makers voor de mini-documentaireserie Beeldbrekers. In samenwerking met wetenschappers, filosofen, auteurs en kunstenaars vindt een symposiumreeks plaats voor professionals in de ouderenzorg, beleidsmakers en andere geïnteresseerden. Het vrij toegankelijke auditorium van het museum, tijdelijk omgedoopt tot 'OUDitorium', dient als ruimte voor activiteiten, interactie en reflectie.
Kunnen we samen de beeldvorming over ouder worden kantelen en een ander verhaal schrijven, een waarin ontmoeting, verbinding en verbeelding centraal staan?
In de media
Van Vanity Fair Italia tot ART - Das Kunstmagazin, Europa's grootste kunstmagazine. Grijs! blijft niet onopgemerkt. Een greep uit de reacties:
The Guardian: "From naked embraces and sofa snogging to the very final stages of life, a new exhibition proves there is no one way to age."
de Volkskrant: "In de tentoonstelling zijn geweldige schilderijen van Joan Semmel (93) en Maria Lassnig (1919-1914) te zien. [..] En van Melanie Bonajo (47) is de briljante film Progress vs Regress uit 2016 te zien, waarin de kunstenaar ouderen confronteert met bijvoorbeeld een selfiestick."
NRC: "Joyce Roodnat bezoekt de tentoonstelling ‘Grijs!’ in Venlo, gaat achterdochtig de eerste zaal binnen en belandt in een meeslepende tentoonstelling." ⭐️⭐️⭐️⭐️
Trouw: "Museum van Bommel van Dam in Venlo durft het aan, een tentoonstelling met kunst over ouderen. 'Het maakt niet uit hoe oud je bent, die verlangens naar liefde en intimiteit verlies je nooit.'"
De Limburger: "Het zou mooi zijn als we ‘oud’ zien als een geuzennaam."
L1: "Hoe kunnen we ons beeld van ouderen verruimen en niet alleen maar in stereotypen blijven hangen?"
Metropolis M: "De welvarende economieën vergrijzen in een rap tempo, maar heel veel wordt daar niet over gesproken. De maatschappij blijft juist obsessief op zoek naar de eeuwige jeugd, in een poging tot ontkenning van het onafwendbare. Het heeft dus wel betekenis dat museum van Bommel van Dam het aandurft en de eerste grote tentoonstelling over ouderdom presenteert."
KunstVensters: "Bezoekers worden bewust gemaakt van hun eigen vooroordelen. De expositie bewijst: grijs is inderdaad het nieuwe goud. Waardevol genoeg om zonder filter te tonen."⭐️⭐️⭐️⭐️
Villa VdB (NPO Radio 1): beluister het interview met directeur Rieke Righolt en kunstenaar Lily van der Stokker hier
Opium (NPO Klassiek): beluister het interview met curatoren Sjors Bindels en Mirjam Westen hier
De Ochtend (NPO Klassiek): beluister het interview met directeur Rieke Righolt hier
De Avond van 5 (NPO Radio 5): beluister het interview met directeur Rieke Righolt hier
Grijs! wordt mede mogelijk gemaakt met steun van:
Grijs! wordt mogelijk gemaakt met steun van de Gemeente Venlo, Provincie Limburg, Mondriaan Fonds, VSBfonds, het Cultuurfonds, Fonds Sluyterman van Loo en VENLOKLEURT. Het publieks- en participatieprogramma komt tot stand in samenwerking met een groot aantal partners, waaronder toekomstecoloog Marjolein Pijnappels, Rumah Films, Incluzio Sociale Basis, Assist Jeugdwerk en Stichting S.O.B. Venlo.
Meer tentoonstellingen
- Tentoonstelling
![Hanny Korevaar Vrouw in stad ca 1920 Particuliere verzameling Den Haag]()
Nachtleven – Hanny Korevaar en Armand Bouten
Verwacht 11 april 2026 t/m 13 september 2026
Dit kunstenaarskoppel schilderde wat hun tijdgenoten liever niet zagen: de rafelranden van de stad - Tentoonstelling
![VBVD2025 DWAR Sdoordecollectie 014]()
DWARS door de collectie
Altijd te zien
Een reeks collectiepresentaties die ruimte maakt voor verrassende dialogen en nieuwe perspectieven
