CALL #3 - Oplossing #1 - Hortus Quercus

9 november 2018

Hoe kunnen we onze voedselproductie beter laten samengaan met ons landschap? Dé vraag die centraal staat in CALL#3. De zomereik is een boom die ernstige gevolgen ondervindt van de manier waarop we ons voedsel produceren. De problematiek rond de eik is bij het grote publiek onbekend maar vormt hét symbool voor wat er met onze leefomgeving gebeurt. Beeldend kunstenaar Lobke Meekes verdiepte zich in het lot van de zomereik en stelde voor een Hortus Quercus te bouwen: een plek waar de zomereik de aandacht krijgt die hij verdient.

Lobke vertelt over de presentatie van haar eerste voorstel in Museum van Bommel van Dam: “Het publiek was nieuwsgierig en kritisch. Iemand in de zaal zei: “Je geeft helemaal geen oplossing voor het probleem waar deze CALL om draait.” Er zat een boer in de zaal die hierop reageerde: “Als er een voor de hand liggende oplossing was geweest dan was deze CALL niet nodig. Het probleem is heel complex en dit voorstel geeft ons de kans om met nog meer mensen na te denken over dit onderwerp.” De boer sloeg met deze reactie de spijker op z’n kop. Ik geef met mijn idee inderdaad geen oplossing maar een aanleiding. Een manier om mensen aan het denken te zetten over een probleem dat ons allemaal raakt.”

‘In de afgelopen veertig jaar is de eikensterfte alleen maar toegenomen en we weten nog steeds niet precies waarom.’

In de toelichting bij haar eerste voorstel voor CALL#3 schrijft Lobke: ‘Al veertig jaar is de sterfte van eikenbomen een toenemend probleem in ons land. Terreinbeheerders merken dat de conditie van de Nederlandse eikenboom steeds meer verslechtert. Met name de zomereik heeft het zwaar, vermoedelijk vanwege de verlaagde waterstand en de verzuring van onze bodem. Wat de exacte oorzaken zijn van de alsmaar toenemende eikensterfte, weten we niet. Hiervoor is meer onderzoek nodig en meer aandacht voor het probleem.’ Met onder meer deze input kwam Lobke uiteindelijk tot het plan om een Hortus Quercus te realiseren. Lobke: “Een hortus, ook wel botanische tuin, is een eeuwenoud principe. Een hortus heeft in de basis drie functies: een plek bieden waar wetenschappelijk onderzoek kan worden uitgevoerd, het verhaal van een bepaalde plantensoort vertellen en de oorspronkelijke soort in leven houden. ‘Quercus’ in Hortus Quercus, is de taxonomische naam voor een Eik. De zomereik is een boom die we allemaal kennen maar waar we eigenlijk niet zoveel van weten. De eik heeft een boeiende geschiedenis en de huidige conditie van de boom is een weergave van hoe het ervoor staat met onze bodem en de waterstand.





Lobke’s werk als kunstenaar heeft raakvlakken met landschappen en de manier waarop mensen binnen een landschap bewegen. Vaak ontstaan hierin onopvallende patronen die op het eerste ogenblik niet meteen zichtbaar zijn. Lobke gaat juist op zoek naar deze verborgen structuren en zoekt aanknopingspunten die de moeite waard zijn om verder te onderzoeken. Lobke: “Ik vind het interessant om over onze leefomgeving na te denken. Hoe eten we? Waarom ziet ons landschap eruit zoals het eruit ziet? Hoe ziet onze omgeving eruit over twintig of over honderd jaar? Tijdens mijn zoektochten kom ik eigenlijk altijd mensen tegen die met me willen meedenken. Samenwerken met mensen die ergens veel van weten of iets heel goed kunnen werkt voor mij heel inspirerend”

‘Het zou fantastisch zijn als de Hortus Quercus straks op een plek staat waar mensen het niet verwachten. Zo wordt een brede doelgroep onverwacht ondergedompeld in een verhaal dat ze misschien helemaal niet kennen: een verhaal dat ons allemaal aangaat.’

Ook voor dit project ging Lobke op zoek naar mensen die haar verder konden helpen. Ze kwam in contact met Esther Lucassen (onderzoeker bij be-Ware) en Anne Oosterbaan (gepensioneerd eiken onderzoeker bij Alterra). Beide wetenschappers waren zeer enthousiast over Lobke’s plan. Momenteel staat er een gesprek met Stichting het Limburgs Landschap op de planning om meer duidelijkheid te krijgen over de locatie en concrete uitwerking van de hortus. Lobke: “Stichting het Limburgs Landschap is een interessante partij om mijn voorstel verder mee uit te werken. De Hortus Quercus moet een plek worden waarin bezoekers zich kunnen laten onderdompelen in de wereld van de zomereik. Door middel van een audiotour in combinatie met beeld, een kweekkamer en een gedeelte waarin wetenschappers bezig zijn met onderzoek, kunnen bezoekers op van allerlei manieren informatie tot zich nemen. Het heeft mijn voorkeur om de Hortus Quercus te realiseren op een plek waar bezoekers het niet verwachten, bijvoorbeeld middenin een winkelcentrum. Door te kiezen voor een plek die niet vanzelfsprekend is, probeer ik bezoekers even uit hun dagelijkse routine te halen. In de Hortus kunnen ze zich even laten onderdompelen in een totaal andere wereld. Ik wil mensen graag meenemen in het verhaal van de zomereik. Het verhaal is voor velen nog onbekend maar het raakt ons allemaal.

Uw browser is verouderd!

Update uw browser Om deze website goed te bekijken. Update uw browser nu

×

NIEUWE LOCATIE MUSEUM VAN BOMMEL VAN DAM: KEULSEPOORT 1, 5911 BX VENLO Sluit melding