Onder de ogen van de meesters

uit Kunstfactor
Inspirerende verbindingen tussen kunsteducatie & amateurkunst
door Roel Mazure 

Wat is de meest inspirerende plek om te schilderen? Een museum voor beeldende kunst natuurlijk! In veel musea kunnen amateurkunstenaars echter hoogstens met een schetsboeken potlood terecht. Bij het Museum van Bommel van Dam in Venlo staan echter iedere drie maanden de ezels klaar in één van de museumzalen.

Monique Romeijn is beeldend kunstenaar. Daarnaast geeft ze als kunstdocent les in het Kunstencentrum Venlo en in haar eigen educatiecentrum Valise. Bovendien is ze betrokken bij de educatieve projecten die Museum van Bommel van Dam rond de wisselende tentoonstellingen organiseert voor basis- en voortgezet onderwijs. Die museumlessen duren anderhalf uur en bestaan uit een rondleiding en een workshop, waarbij de scholieren zelf aan het werk gaan. De tentoonstelling die ze net gezien hebben, biedt daarbij inspiratie. ‘Vaak geef ik een opdracht die een relatie heeft met de tentoonstelling’, verklaart Monique.

Discussies
‘Veel amateurschilders die ik in mijn atelier en bij het Kunstencentrum lesgeef, hebben behoefte aan meer diepgang’, vertelt Monique. ‘Die willen weten hoe kunstenaars tot hun werk zijn gekomen. Welke techniek, visie en filosofie een rol spelen. En ook waarom een werk de moeite waard is voor een museum.’ Die terugkerende behoefte inspireerde Monique om ook voor amateurschilders museumlessen te organiseren. In samenwerking met het Kunstencentrum Venlo – voor het administratieve deel – en Museum van Bommel van Dam – voor het praktische deel – heeft dat geleid tot een driemaandelijkse workshop. Die frequentie houdt verband met de wisselende tentoonstellingen in Museum van Bommel van Dam.
Monique organiseert die workshops op zondagen van 11 tot 14 uur. ‘We beginnen met een rondleiding over de wisselende tentoonstelling. Dat is geen eenrichtingsverhaal, want ik nodig de deelnemers nadrukkelijk uit om hun mening te geven, vragen te stellenen met elkaar te discussiëren.’
Doel is om de amateurkunstenaars actief te laten nadenken over wat ze zien en om ze hun ervaringen te laten uitwisselen. ‘Door die discussie en door de achtergronden die ik vertel, leer ik de amateurkunstenaars anders te kijken.’

Aan het werk
In het tweede deel van de workshop gaan de amateurkunstenaars zelf aan het werk. Medewerkers van het museum verzorgen de logistiek en hebben tijdig tafels en ezels klaargezet. ‘Meestal doen we dat in de zaal van de tentoonstelling’, vertelt Monique. ‘Wij vinden het heel belangrijk dat het geëxposeerde werk ter inspiratie in dezelfde ruimte hangt.’ De opdrachten die Monique de amateurkunstenaars geeft, hebben altijd een relatie met het werk waarover ze hebben gediscussieerd. Dat tijdens het schilderwerk museumbezoekers kunnen meekijken, blijkt in de praktijk geen bezwaar, maar lokt juist positieve reacties uit en inspireert wellicht bezoekers ook.

Succesfactoren
Volgens Monique vraagt de combinatie van informatieoverdracht en actief werken de nodige expertise van de kunstdocent.’Ik denk dat het een belangrijk voordeel is als de docent ook actief kunstenaar is en kan overbrengen waarom bepaald materiaal is gebruikt. En wat daarbij de specifieke problemen zijn.’Verder is het belangrijk dat de workshopleider kunsthistorische kennis heeft.Ten slotte moet de docent in staat zijn om discussies uit te lokken, maar ook in goede banen te leiden. ‘Discussies met amateurkunstenaars kunnen soms heftig zijn of juist stilvallen’, aldus Monique.’Daar moetje wel goed op kunnen inspelen.’
Niet onbelangrijk is natuurlijk de actieve medewerking van het museum. Dat stelt niet alleen een ruimte beschikbaar, maar zorgt ook voor het contact met de exposerende kunstenaar en het klaarzetten en opruimen van schildersezels en tafels met materiaal.

Volgens Monique kan het idee van museumlessen in combinatie met workshops voor amateurkunstenaars in veel andere musea worden toegepast. Maar ze erkent dat het schilderen op zaal om verzekeringstechnische redenen niet altijd kan.’Gelukkig hebben veel musea een educatieve ruimte waarnaar zij kunnen uitwijken.’