Korakuen Garden Okayama – Door de ogen van Yukio Namba

Woord vooraf

Yukio Namba - The Shades of Evening at Sawa-no-ike Pond

In het najaar van 2011 besluit de directie van Museum van Bommel van Dam te Venlo om in het kader van de Floriade 2012 een speciale expositie over de Korakuen Garden in Okayama te presenteren. De befaamde Korakuen Garden, die ruim 33.000m2 beslaat, behoort met de Kenrokuen Garden in Kanazawa en de Kairakuen Garden in Mito tot de drie belangrijkste, grote landschapstuinen in Japan. Analoog aan het afwisselend landschap in Japan is de tuin door inventieve makers uiterst subtiel samengesteld. De organisch ogende Korakuen Garden is feitelijk een kolossale, conceptuele collage met verrassend krachtige combinaties van gras, grind, mos, spiegelend water, (stap)stenen, ‘geleend landschap’, bloemen, (water)planten, geschoren hagen, heggen, reeksen bomen en kleine bossen. Een poëtische tuin waarin alerte bezoekers steeds weer nieuwe, betekenisvolle verbanden ontdekken.

Fotograaf Yukio Namba (Nimii,1949) heeft uit eigener beweging gedurende vele jaren delen van de Korakuen Garden duizenden keren met een grote, zelfgebouwde camera in vaak sterk verschillende weersomstandigheden vastgelegd. Bij het maken van zijn monumentale foto’s, die variëren van 60 bij 180; 140 bij 420 en 180 bij 540 centimeter, gaat Yukio Namba telkens geestdriftig aan de slag in de fotogenieke tuin. Met concentratie en engelengeduld vervaardigt hij iedere keer weer unieke uitsneden waarop de verfijnd en smaakvol op elkaar afgestemde essenties in de tuin esthetisch en filosofisch maximaal tot uiting komen. De royale schaal van de afgedrukte foto’s draagt er mede toe bij dat eeuwenoude, symbolische aspecten uit de rijke Japanse tuincultuur optimaal ‘uit de verf’ komen. Een kleine meanderende stroom is optisch plots een machtige rivier, die letterlijk en figuurlijk naar een draak verwijst. 

Yukio Namba - Enyo-tei Building where Satsuki Bloom

Museum van Bommel van Dam in Venlo presenteert in nauwe samenwerking met Yukio Namba van 6 mei tot en met 19 augustus 2012 een selectie van ruim dertig panoramische foto’s waarop de Korakuen Garden centraal staat. Om bezoekers uit binnen- en buitenland zo goed mogelijk voor te lichten, heeft een klein team medio februari 2012 in Okayama gericht informatie verzameld over de oorspronkelijke geschiedenis, de evolutie van de Korakuen Garden, Japanse feesten en gebruiken én relevante achtergronden van hedendaagse bezoekers. Tijdens het bezoek zijn tevens vele geluiden in en rondom de tuin nauwgezet geregistreerd. Een substantieel deel van de  ingewonnen informatie zal worden gebruikt om de presentatie van Yukio Namba’s foto’s functioneel aan te vullen, bijvoorbeeld in de vorm van een geheel nieuwe, meertalige publicatie, of in educatieve zin te verrijken.

De Floriade 2012 kent als internationaal motto: ‘Be part of the theatre of nature, get closer to the quality of life.’ De Korakuen Garden is letterlijk en figuurlijk een open natuurtheater waarin mensen van vele sensorische geneugten kunnen genieten. De levenskwaliteit in deze unieke, Japanse landschapstuin wordt dag in dag uit positief geschraagd door een magnifieke ‘manmade’ natuur in combinatie met vele insecten, vissen en vogels. Het jachtige leven in de grote steden wordt in de Korakuen Garden op slag heilzaam vergeten.

Moge de expositie Korakuen Garden Okayama – Door de ogen van Yukio Namba u vooral stimuleren om daadwerkelijk naar Japan te gaan en in Okayama dit multiflorale fenomeen met eigen ogen, oren en neus te beleven. In zintuiglijk opzicht zult u er als bezoeker in ieder geval bijzonder feestelijk worden onthaald!  

Korakuen Garden – Door de ogen van Yukio Namba

Korakuen Garden in vogelvlucht
Ruim driehonderd jaar geleden wordt in ongeveer dertig jaar tijd, in opdracht van Daimyo Ikeda Tsunamasa aan tuinarchitect Tsuda Nagatada, in de Japanse stad Okayama vanuit het niets op een relatief groot vlak terrein een enorme landschapstuin met een breed scala aan wild gras, bamboe, bomen, bloemen en (water)planten, een kunstmatige heuvel alsook meerdere waterstromen en vijvers, een theeplantage en een zone met rijstvelden gerealiseerd. Oorspronkelijk wordt de tuin Koen (achtertuin) genoemd. In 1871 wordt die naam, omdat de tuin specifiek in de geest van Sen-Yu-Koraku (Worry First, Enjoy Later) is gebouwd, verandert in Korakuen Garden.

Vanuit zijn magnifieke aan de rivier Asahi gelegen kasteel steekt de Daimyo regelmatig per boot naar de andere oever over; geniet dan in het Renchi-ken theehuis eerst van een ontbijt en verplaatst zich later naar het Enyo-tei huis op een centrale locatie in de tuin. Daar geniet hij met volle teugen van een weergaloos uitzicht op de tuin. Door een vernuftige aanpak, die te boek staat als ‘geleend landschap’ lijkt het alsof niet alleen de schitterende Sawa-no-ike vijver met prachtige karpers en de Yuishinzan heuvel met bloeiende azalea’s maar ook de honderden meters hoge Mount Misao onderdeel van het privébezit uitmaakt. De tuinarchitectuurtechniek van het ‘geleend landschap’ komt oorspronkelijk uit China. Via ingenieuze doorkijkjes maken landschapselementen buiten de tuinen optisch toch deel uit van prominente zichtlijnen. 
In de 19^de eeuw vinden er in Japan vele politieke en sociale omwentelingen met verstrekkende gevolgen plaats. In 1884 komt de Korakuen Garden definitief in het bezit van de Prefectuur van Okayama. De landschapstuin, die nog steeds zorgvuldig wordt onderhouden, gaat vanaf dat moment permanent voor het publiek open.

Gedurende de eerste helft van de 20^ste eeuw wordt de tuin door rampspoed getroffen. Zo vindt er in 1934 een ernstige overstroming van de Asahi rivier plaats waarbij forse schade aan de tuin wordt aangericht. Daarenboven wordt Okayama, dat relatief dicht bij Hiroshima ligt, in het voorjaar van 1945 door de Amerikaanse luchtmacht zwaar gebombardeerd. Het kasteel van de Daimyo, het Enyo-tei huis en delen van de tuin worden getroffen en vliegen in brand.
Op basis van schilderijen, kaarten en familiedocumenten worden het kasteel, het Enyo-tei huis met fraai Noh theater en de tuin na de Tweede Wereldoorlog secuur gerestaureerd en in volle luister hersteld.

Ieder jaar vinden er speciale activiteiten voor het publiek plaats. Zo worden op nieuwjaarsdag onder grote publieke belangstelling een zestal zelf gekweekte kraanvogels losgelaten en weer opgevangen; gedurende de lente mogen families in maart en april dagelijks picknicken onder de lentebloesems; in de eerste week van mei vindt de zogeheten Golden Week plaats waarbij circa dertigduizend gasten naar de tuin komen; later in mei is er een belangrijke, traditionele theeceremonie; medio juli wordt de tuin reeds om 04.00 uur in de ochtend opengesteld zodat vele duizenden kunnen genieten van de tweeduizend jaar oude lotusbloemen in de vijvers. Op zulke momenten fungeert de tuin als een uniek paradijs op aarde.

Anno 2012 wordt de Korakuen Garden door ruim 700.000 mensen per jaar bezocht. Het overgrote deel hiervan komt uit Japan zelf. Ongeveer 50.000 bezoekers per jaar komen uit Korea en China en in veel mindere mate uit Australië, Duitsland en Frankrijk. Dagelijks dragen dertig tuinlieden en vele vrijwilligers zorg voor het complex.

De foto’s van Yukio Namba
Fotograaf Yukio Namba (Nimii, 1949) heeft op eigen initiatief met zelfgebouwde camera in hoog tempo jarenlang karakteristieke panoramische opnamen van de Korakuen Garden in Okayama in een verhouding van één staat tot drie gemaakt. Deze maatverhouding past echt naadloos bij het open karakter van de landschapstuin.

Yukio Namba - Early Spring

Bij het beschouwen van de monumentale foto’s van Yukio Namba valt onmiddellijk op dat er door deze gedreven maker van beelden iedere keer weer veel zorg aan het camerastandpunt en het generale kader wordt geschonken. Als we bijvoorbeeld naar het werk Vroege Lente kijken, zien we dat Yukio Namba als een bona fide treetop flyer, om Stephen Stills te citeren, zijn camera vlak boven de metershoge pruimenbloesems heeft opgesteld. Het is alsof we samen met de fotograaf, die voor deze gelegenheid een speciaal gemaakte hoge ladder benut, gedurfd over een zee van markante lentekleuren richting het kasteel van Okayama scheren.

Yukio Namba - Spring in Korakuen

Bij Lente in Korakuen heeft Namba ook een bijzonder hoog camerastandpunt gekozen. Zijn zware camera heeft hij dit keer op een reusachtige, metershoge driepoot geplaatst. Het lijkt daardoor alsof we als kijkers, hoog boven de grond, met onze nieuwsgierige neuzen ultradicht op een beeldvullende waterval van verse bloesems zijn geplaatst. Al met al een wonderlijke, bijna magische gewaarwording.

Yukio Namba - A Meandering Stream in Spring

Ook de lentefoto Een meanderende stroom in de lente is bijzonder. Opnieuw heeft Namba een relatief hoog camerastandpunt gekozen om het voor-, midden- en achterplan evenwichtig in beeld te brengen. De relatief kleine waterstroom krijgt door deze atypische aanpak in feite een episch karakter. De stroom transformeert pardoes tot een statige rivier, die in de Chinese en Japanse cultuur, onmiskenbaar en onverwisselbaar op een draak lijkt.

Yukio Namba - Weeping Cherry trees and Eisho Bridge

De monumentale foto Huilende kersenbomen en de Eisho brug, die 180 bij 540 centimeters meet, wordt eveneens door een buitengewoon hoog camerastandpunt gekenmerkt. De prachtig uitgebalanceerde foto wordt gedomineerd door de krachtige diagonaal van de Eisho brug die grotendeels verscholen gaat achter uitbundige kersenbloesems. De volle bloesems ‘stromen’ bij wijze van broodnodige, visuele variant in een regelmatig patroon loodrecht naar beneden.

Yukio Namba - Iris and Ryuten House

Bij wijze van curieus contrapunt maakt Yukio Namba soms ook gebruik van een extreem laag standpunt als hij een foto maakt, zoals we goed kunnen afleiden uit Iris en het Ruyten huis. Het is alsof Namba met zijn camera letterlijk en figuurlijk in het water is gaan liggen om de kleurenpracht van de irissen, als ware hij een kikvors, maximaal te vangen in zijn lens. Pas in tweede instantie valt op dat de fotograaf bij deze sublieme opname van een weloverwogen diagonaal gebruik heeft gemaakt waardoor het beeld ter rechterzijde maximaal ‘openklapt’ en de ruimte op de foto plots ‘oneindig’ laat zijn. 
Daarnaast valt op dat Yukio Namba jaar in jaar uit onder zeer uiteenlopende klimatologische omstandigheden werkt.

Yukio Namba - Dawn at Korakuen

Het werk Dageraad in Korakuen is daar een uitmuntend voorbeeld van. Op een moment dat normale mensen nog in hun bed liggen is Namba in de belangrijke  overgangsmaand september in alle vroegte naar de grote vijver in Korakuen Garden getogen. Experimenterend met verschillende sluitertijden lukt het hem om de allereerste zonnestralen, die onder een extreem schuine hoek tegen de superheldere lucht botsen, te registreren. Een in meerdere opzichten unieke foto in tegenlicht die in geen enkel opzicht is gemanipuleerd. 

Yukio Namba - Naka-no-shima Island Floating on the Morning Mist

Dit geldt mutatis mutandis ook voor de spectaculaire, windloze najaarsfoto Naka-no-shima eiland zwevend in de ochtendmist. Yukio Namba heeft zijn camera aan de rand van de grote vijver opgesteld. Het is een kraakheldere herfstdag en toch zweven er tamelijk onverwacht ragfijne slierten mist boven het roerloze water, dat op onnavolgbare wijze de wereld er boven optisch verdubbelt. Een fabelachtige foto die het begrip efemeer een geheel nieuwe lading geeft.

Yukio Namba - Mt. Yuishin in Gold Brocade

Sommige topfoto’s laten jaren op zich wachten. De magnifieke, veelkleurige opname Mount Yuishin in Goud Brokaat komt pas tot stand nadat er, als er reeds jaren zijn verstreken, door tuinlieden bij relatief jonge aanplant allerlei hulpmiddelen zijn weggehaald. Vanuit een tamelijk hoog camerastandpunt, dat in een recente film van de Chinese regisseur Zhang Yimou bepaald niet zou hebben misstaan, kijken we, mede door dat alle bomen aan de bovenzijde opzettelijk zijn afgesneden, bewust naar de deels met mos bedekte aarde. Exact voor ons sterk gestuurd geestesoog ontvouwt zich een fascinerend gebeuren in wervelende arrangementen van bruin, geel, groen en rood. Herfst in optima forma.

Yukio Namba - Mist Rising at Ryuten

Nu en dan lukt het Yukio Namba om een tamelijk obscure en relatief onbeduidende plek in de Korakuen Garden in fotografische zin een immense, mysterieuze meerwaarde te geven. Als we naar de in meerdere opzichten magistrale foto Opkomende mist bij Ruyten kijken, worden we in eerste instantie vooral door het diagonale lijnenspel van de rustieke cederhouten vloeren in combinatie met de acht verticale in tegenlicht geschoten dragers van het dak gebiologeerd. Pas daarna beseffen we dat Yukio Namba, die parallel aan vele voorgangers in vroeger tijden in kleermakerszit op het cederhout zit, op een ijskoude ochtend een unieke dageraad beleeft. Een gouden winterzon die dwars door de etherische nevels snijdt, zet de strakke vloeren van het paviljoen, de natte stenen, het stromend water en de grillige vormen in de natuur ‘out of the blue’ in vuur en vlam. Het verbluffende licht geeft het paviljoen, waar in een ver verleden poëzie werd geschreven, plotsklaps een majestueuze grandeur.   

Yukio Namba - Korakuen in the Snow

Soms neemt Yukio Namba flinke risico’s bij het maken van opnamen. De vanaf de top van de Mount Yuishin geschoten foto Korakuen in de sneeuw is een goed voorbeeld van Namba’s waaghalzerij. Op de top van de Mount Yuishin staat een behoorlijk hoge, metersdikke heg die het normaliter onmogelijk maakt om rechtstreeks naar beneden te kijken. Met risicovol kunst en vliegwerk is Yukio Namba er op deze koude winterdag toch in geslaagd om een perfect uitgebalanceerd shot van de prachtig verstilde tuin te maken.

Uit al de besproken opnamen blijkt dat Namba’s fotowerk wordt gedragen door één cruciaal principe: in feite geeft hij zich telkens helemaal aan de meteorologische omstandigheden van het moment over. Door serieus af te kunnen zien en lang te kunnen wachten slaagt Yukio Namba er mede op basis van krachtige innerlijke ontspanning in om maximaal één met de natuur in de Korakuen Garden te worden. Door zijn superontvankelijke grondhouding krijgt Namba op gezette tijden hele bijzondere, lumineuze cadeaus van de natuur. Minuscule details krijgen dan opeens epische proporties. 
Iedere keer weer valt op hoe subtiel en afgewogen hij zijn cameraposities kiest en hoe delicaat en precies hij zijn onderwerpen in- en uitkadert. De fotogenieke Korakuen Garden is in de creatieve handen van Yukio Namba een permanent feest voor het oog. Lente, zomer, herfst en winter schragen om beurten magnifieke visuele vertellingen, die telkens met bijzonder licht zijn gekalligrafeerd.

Ik beschouw het, onder grote dankzegging aan de integere maker, echt als een eer om deze topfoto’s in het kader van de Floriade 2012 in Museum van Bommel van Dam te Venlo ten toon te stellen.

Rick Vercauteren
Directeur Museum van Bommel van Dam Venlo