Droom van Tajiri is uit

uit Dagblad de Limburger
door Peter Janssen en John Verstraelen

Shinkichi Tajiri filoso­feerde in zijn laatste levensmaanden volop over een Tajiri-museum. Hij was er heel enthousiast over. Hij droomde van een museum dat ook werk had van zijn vriend Karel Appel, en dat een kweek­vijver zou zijn voor jonge beeldhouwers.

Tajiri (1923-2009) was be­vriend met Karel Appel en had nog goede con­tacten met diens wedu­we. Hij was ervan over­tuigd dat ze werken van de Co­bra-schilder zou afstaan voor een aparte Appel-zaal in een Tajiri-museum. Werken van Appel zouden een Tajiri-museum kunnen verrij­ken, vond de kunstenaar, die sinds 1962 op Kasteel Scheres in Baarlo woonde en werkte. Tajiri en Appel exposeerden samen tijdens een geruchtmakende Cobra­tentoonstelling in het Amsterdamse Stedelijk Museum in 1949. In te­genstelling tot andere Cobra-kun­stenaars heeft Tajiri zijn oeuvre la­ter enorm verbreed. Bekend zijn de metershoge machines en vooral de knopen, waarvan over hele wereld exemplaren staan. Tajiri had Cobra ver achter zich gelaten. Hij koos al­tijd voor volledige vrijheid, los van welke stroming dan ook. Bij zijn overlijden schreef NRC Handels­blad: „Nederland heeft met Tajiri een van zijn belangrijkste moderne beeldhouwers verloren.”
Tajiri had ook ideeën over een kweekvijver voor jonge, verwante beeldhouwers in het museum. Zij zouden de kans krijgen hun werk te tonen, zodat het publiek kon zien dat kunst niet op zichzelf staat maar voortbouwt op een traditie. Dat is niet vreemd. Tajiri was jaren­lang hoogleraar aan de kunstacade­mie in Berlijn.
Tijdens het leven van de kunste­naar waren er al gesprekken met de gemeente en met het Museum van Bommel van Dam over deze droom, die in Venlo werkelijkheid moest worden. Daar waren alle partijen het over eens. Maar de droom lijkt nu uit. De erven Tajiri, vere­nigd in de Shinkichi Tajiri Founda­tion en Tasha BV, trekken nu de stekker uit de museumplannen. Zij melden het college per brief het volgende: ‘Op 20 september heeft het bestuur van de Shinkichi Tajiri Foundation en het management van Tasha BV besloten dat, gelet op de uitkomst van de vele bespre­kingen met de gemeente Venlo, een vertrouwens­basis ontbreekt om het ons voor ogen staande museum rond Tajiri op zinvolle wijze te realiseren.’
Cultuurwethouder ]os Teeuwen (CDA) en burgemeester Hubert Bruls tonen zich compleet verrast. Ze vragen de familie om een nade­re onderbouwing, maar die komt er niet. Als een voor gisteren ge­pland gesprek ook niet doorgaat, besluit Teeuwen samen met direc­teur Rick Vercauteren van Museum van Bommel Van Bom de gemeen­teraad en de media in te lichten. Teeuwen, gisteren: „Vlak voor de zomer van 2010 hadden we een in­tentieverklaring dat de collectie zou worden verbonden aan Venlo. De erven zouden een vergoeding voor behoud en beheer van zeven­tig beelden krijgen tot het moment dat ze in een Tajiri-museum zou­den staan. Voor dit jaar was dat 105.000 euro en voor 2012 nog eens 70.000 euro.”
Eind dit jaar, begin 2012 zou er een schets liggen voor een nieuw mu­seum, met exploitatieplan. Afspraken over taxatie van de collectie la­gen klaar. Het wachten was alleen nog op een handtekening, na de zo­mer van 2010.
Rick Vercauteren noemt de ontwik­kelingen „wrang. Ik heb er de laat­ste jaren veel energie in gestoken. We hebben voor de familie nog een Teleac-documentaire over Taji­ri gemaakt. Ook zijn er al veel voor­bereidingen getroffen voor de Tajiri-expo tijdens de Floriade in 2012. De gemeente heeft daar drie ton voor gereserveerd. Dit is een gemis­te kans voor Venlo. Museum van Bommel van Dam heeft vooral tweedimensionale kunst. De collectie Tajiri zou een mooie aanvulling zijn met driedimensionale werken, vooral in het Julianapark.” Teeuwen en Vercauteren benadruk­ken dat wat hen betreft de deur voor de erven Tajiri nog openstaat en dat er verder kan worden ge­werkt aan een Museum kwartier. Burgemeester Hubert Bruls meldt in een verklaring: ‘Samenwerken doe je met zijn tweeën en we kun­nen de familie niet dwingen.’ Hij schrijft dat de familie heeft besloten ‘haar ambities elders op te rich­ten’. De suggestie dat de erven on­derhandelen met een andere gega­digde, wordt door dochter Giotta van de hand gewezen. Het nieuws heeft ook de politiek compleet verrast. Fractievoorzitters zeggen snel opheldering te willen, maar hopen ook dat er nog een weg terug is. John Heuvelings
(VVD): „Dit is bijzonder spijtig. Het is een unieke collectie. Mijn vraag is: hadden we dit kunnen voorkomen?” Vera van de Wiel-Tax (PvdA): „Dit is teleurstellend. Behoud van de collectie voor Venlo was een wens van de kunstenaar, de familie en de gemeente. Ik wil weten wat precies de reden is van het opzeggen van vertrouwen. Als er nog een opening is, moeten we daar alles aan doen.” Dat vindt ook Ineke Hendrickx van GroenLinks: „Dit is schokkend. Een verlies voor de stad. Als het woord vertrouwen valt, gaat het kennelijk niet meer over inhoud.” Bob Vostermans (CDA): „Ik viel van mijn stoel. Ba­len. Ik wil de exacte reden ken­nen.” Alexander Vervoort (SP) had juist het idee dat het goed ging met de onderhandelingen. „Ontzettend jammer. Ik wil weten waarom de fa­milie dit heeft besloten. Misschien is het wel een ultiem drukmiddel van een familie die al vier jaar wacht.”

TAJIRI-MUSEUM

• In mei 2007 komen de eerste gedachten over een Tajiri-
  museum naar buiten als de koningin vier Tajiribeelden
  op de stadsbrug onthuld.
• In 2008 blijkt dat een Tajiri-museum in het Nedinsco-
  complex niet haalbaar is.
• In 2009 worden allerlei varianten onderzocht van een
  Museumkwartier in en om het Julianapark.
• De laatste plannen gingen uit van een nieuw museum
  voor moderne kunst met twee vleugels: een Tajiri-
  museum en Museum Van Bommel Van Dam.
  

‘Kunst moet gezien worden’
„Een kunstenaar wil dingen achterlaten die gezien kunnen worden, keer op keer. Het is vreselijk om werk te maken dat uit het zicht verdwijnt. Ik wil al het mogelijke doen om eraan mee te werken.” [Shinkichi Tajiri in 2007 over de plannen voor een Tajiri-museum]