Noud van Dun

Tekst: Ilse van Rijn

De meer dan manshoge doeken van Noud van Dun (Venlo, 1968) imponeren. De immensiteit van de schilderijen overrompelt en is datgene wat opvalt bij binnenkomst, naast het veelal uniform gebruik van zwart en wit. Het formaat zuigt de beschouwer een wereld in waar kleur geen betekenis heeft. Hier is de werkelijkheid groter, of anders. Zij heeft meerdere dimensies en ligt dichterbij, soms ver buiten het menselijk bereik. Het verschil in materialen, foto’s, houtskool, klittenband, onderstreept de evenzovele interpretatiemogelijkheden, terwijl de verschillende lagen schijnbaar niets met elkaar te maken hebben. De afzonderlijke karakteristieken en bijbehorende betekenissen trekken nu eens aan, stoten dan weer af. Op die manier vormen zij een weerspiegeling van de holistische visie van de kunstenaar. Van de kijker, evenwel, vraagt deze filosofie een actieve mentale deelname. Het doek waarvoor hij zich geplaatst ziet is een raadsel. De gelaagdheid ondervraagt. Zij bediscussieert: Is er een werkelijkheid? Waar sta jij? En alvorens je de betekenis onthuld hebt, wordt je blik onderschept of doorkruist door een nieuw beeldelement. Deze puzzel zal slechts langzaam, of misschien wel nooit worden voltooid. Is het ‘waar’ wat je ziet?

Zo stroomt in Crime Scene (2004) een beekje in een verstild sneeuwlandschap. De onderliggende tekening realistisch en herkenbaar. Over de ‘echtheid’ bestaat geen twijfel. Het vormt de basis waarop nu eens kruisvormen, dan weer stippen, of beide beeldelementen zijn bevestigd. Hier zijn zij een abstract coördinatenstelsel, een matrix, ‘grid’ ter contrôle. De titel refereert aan de plek waar eventueel een misdrijf is gepleegd. Door het hechtprincipe van het klitteband waarvan de coördinaten zijn gemaakt, kan de toplaag worden weggehaald, vervangen of verplaatst. Iedere zekerheid is een schijnvertoning. Je hebt je vergist. Geen alibi. Ieder houvast is ondermijnd door het eigen materiaal. De verwijzing naar schijnbaar onweerlegbare waar- en zekerheden is een terugkerend thema. Hiervoor is die eerste ‘fotografische’ tekening als uitgangspunt noodzakelijk. Uit de precisie waarmee zij is uitgevoerd spreekt tevens de verbazing, de verwondering, soms woede, maar ook de bewondering over de wereld in al haar facetten.

Het onderwerp wordt keer op keer gerelativeerd doorheen de gelaagdheid van de schilderijen. Maar resoneert ook de waarschuwing: In First Contact (The unguided tour) (2002) tonen de paddestoelen in kikvorsperspectief expliciet en akelig secuur hun verwaaiende sporen. Zij wijzen op onze onwetendheid over giften en symboliseren tegelijkertijd onze angst voor wat niet vertrouwd is en onbekend. Soms is de natuur- of wiskunde, de medische wetenschap of astrologie te groot voor het menselijk brein en leven. Dan weer overstijgt de geleefde werkelijkheid elk bestaand paradigma of elke bedachte wet. De regelgeving is kunstmatig, ontoereikend en triviaal. Wij zijn met handen en voeten gebonden aan onze systemen. Verschaffen zij betekenis? Ons wereldbeeld is een constructie. De mens is een gevangene, als in Plato’s grot. Je krijgt wat je wordt voorgeschoteld: een schim van het totale. Je ziet slechts wat je denkt te zien.

http://www.noudvandun.com/